آخرین اخبار
فراتر از نفت

اوپک صنعت نفت را از بدترین دوران نجات داد

افزایش قیمت گاز طبیعی ابلاغ شد

چرخش سیاست نفتی عربستان

درخواست هند از اوپک

قیمت نفت کاهش یافت

هفتمین سمینار بین‎المللی اوپک/تصویری

برنامه نشست ۱۷۴ اوپک اعلام شد

اعضای اوپک مخالف افزایش تولید هستند

فشار ترامپ بر کاهش قیمت نفت اوپک با هدف تضعیف اقتصاد ایران

افزایش ۱۸ میلیون لیتری تولید بنزین

زنگنه به مجلس می رود

انتقاد از کاهش عرضه خوراک نفتا به پتروشیمی‌ها

زنگنه جمعه به ایران می آید

ایجاد زیرساخت‌های ارسال گاز به اروپا

نگاه ویژه نفت و گاز پارس به تولیدات داخلی

مدیر عامل پالایشگاه آبادان منصوب شد+حکم

آغاز سمینار بین‌المللی اوپک

نگاه محیط زیست به نفت بازچرخانی سرمایه‌ها است

سود ۵ هزار میلیاردی پتروشیمی شازند در سال ۹۶

سمینار اوپک تا ساعتی دیگر آغاز می شود

روسیه خواهان پایان توافق نفتی شد

صعود نفت با کاهش ذخایر آمریکا

حضور وزیر نفت در وین/تصویری

تقاضای جهانی نفت بالا می‌ماند

صادرات ۲.۲ میلیارد دلار محصول پتروشیمی

اقتصاد فرغونی

احسان سلطانی - کارشناس اقتصادی
۱۲:۲۳ - ۱۳۹۶/۱۲/۵کد خبر: 81288
فرغون یک وسیله ابتدایی حمل بار است که روی یک چرخ می‌چرخد و به واسطه نیروی محرکه بیرونی به حرکت درمی‌آید و هرگاه این نیرو قطع شود، از حرکت می‌ایستد. اقتصاد تک‌محصولی برون‌زا و درون‌گرای ایران برای حرکت به نیروی محرکه بیرونی درآمد ارزی حاصل از فروش ثروت‌ها و منابع خام و اولیه محتاج است.

به گزارش آژانس رویدادهای مهم نفت و انرژی " نفت ما " ، حتی آنچه به‌عنوان صادرات غیرنفتی مطرح می‌شود، در اصل از رانت منابع ملی بهره می‌گیرد و به سرچشمه ثروت‌های ملی وصل است. صادرات پتروشیمی و فولاد با رانت گسترده مواد خام و انرژی ممکن شده است. حتی بخش اعظم صادرات کشاورزی نیز به انرژی بسیار ارزان برای بهره‌برداری بی‌رویه از دخایر محدود و رو‌به‌نابودی آب‌های زیرزمینی تکیه دارد، چنانچه ایران دارای کمترین هزینه برداشت آب‌های زیرزمینی

 

(Pump Price) در سطح جهان است. در این اقتصاد، ارز خارجی منبع تأمین بخش بااهمیتی از کالاهای اساسی و مواد اولیه، واسطه‌ای و مصرفی مورد نیاز مردم و صنایع داخلی است. اقتصاد ایران قادر به تولید ارز نیست و ارزی هم که عرضه می‌شود، یا مستقیما از فروش منابع خام به دست می‌آید یا به واسطه اعطای مجوزها و رانت‌های دولت به گروه‌های منتخب از صادرات منابع خام یا تولید مواد اولیه از آنها حاصل می‌شود. بنابراین منشأ تحصیل ارز، کار و تلاش جامعه  مانند اکثر اقتصادها نیست. در اقتصاد تک‌محصولی ایران، سهل‌الوصول برای رفع کسری بودجه نرخ ارز است؛ زیرا با سازوکار حاکم بر این اقتصاد، عامل دیگری در دسترس دولتمردان قرار ندارد. بنابراین در یک اقتصاد فرغونی،‌ با نادیده‌گرفتن ریشه‌ها و عوامل کلیدی، افزایش نرخ ارز و اقلام اساسی به‌عنوان تنها متغیر کلیدی اقتصادی معرفی می‌شوند. به عبارتی، اقتصاد فرغونی به تک‌متغیر فرغونی وابسته و افزایش نرخ ارز و تورم به نسخه نجات‌بخش همه مشکلات تبدیل می‌شود. این نسخه برای گذران روزمره امور دولت و استمرار کسب منافع رانتی‌ها، همه فشارها را با اعمال مالیات تورمی به عامه مردم منتقل می‌کند. در این میان، به سود بنگاه‌های دولتی و شبه‌دولتی و قشر کوچکی از جامعه، بخش خصوصی واقعی و مردم روزبه‌روز نحیف‌تر و ضعیف‌تر می‌شوند. سیاست‌گذاری‌ها به‌جای کاهش نرخ تورم و پرداختن به ریشه مشکل، به درمانی معطوف می‌شود که اقتصاد را وارد مارپیچ تورمی و دور تسلسل مخرب «افزایش نرخ ارز> افزایش نرخ تورم> افزایش نرخ ارز» می‌کند. این موضوع یعنی مالیات تورمی که در اصل فشار آن به اقشار ضعیف و متوسط وارد می‌شود. در سناریوی اعمال مالیات تورمی به‌جای «قطع مخارج غیرحاکمیتی و غیرضروری دولت»، «قطع یا حداقل کاهش تدریجی رانت‌ها» و «اخذ مالیات از ثروتمندان و درآمدهای بالا»، با ایجاد تورم (از طریق بالابردن بهای اقلام کلیدی، خدمات دولتی و نرخ ارز) همه اینها به عامه مردم منتقل می‌شود که پیامدهای آن افزایش فقر و نابرابری‌ها، تشدید رکود در بخش خصوصی و بی‌کاری است. اقتصاد تک‌محصولی، اقتصادی فرغونی است و فاجعه‌آمیزتر از آن، سیاست‌گذاری تک‌متغیره فرغونی است که با تحریف مسیر اصلاح، مانع نجات اقتصاد کشور می‌شود. تاکنون هزاران‌بار گفته و تجربه شده است که راه نجات اقتصاد ایران، گذار از یک اقتصاد رانتیر

(Rentier State) برون‌زا و درون‌گرا و رسیدن به یک اقتصاد درون‌زا و برون‌گرای متکی به کار و نوآوری است که از طریق توسعه صنایع و خدمات کاربر و دانش‌بر می‌توان به آن دست یافت. تنها نسخه نجات‌بخش، تکیه بر نیروی مولد مردم است و نه تمرکز بر یک اقتصاد دولتی- خصولتی-رانتی که با کوچک‌کردن مستمر سفره مردم، می‌تواند استمرار پیدا کند. در یک اقتصاد درون‌گرا، اولویت اصلی سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی، دانش و نوآوری است، نه سرمایه‌گذاری در صنایع و بخش‌های اقتصادی رانتی و فروش مواد خام و اولیه. 


خبرهای مرتبط:



برچسب‌ها:اقتصاد
» ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *


سایت خبری تحلیلی نفت ما